Zero tolerance

Het ontslag op staande voet is een opzegging van de arbeidsovereenkomst met onmiddellijke ingang, dus zonder dat er een opzegtermijn in acht wordt genomen. Dat is slechts mogelijk indien er sprake is van een “dringende reden”. Enkele in de wet genoemde voorbeelden daarvan zijn diefstal of verduistering, dronkenschap of liederlijk gedrag en het mishandelen of bedreigen van de werkgever.

Het ontslag op staande voet is een thema dat bij velen tot de verbeelding spreekt en dat erg vaak tot juridische procedures leidt. De uitkomst hangt sterk van de feiten af en is daardoor op voorhand lastig in te schatten. Enkele recente uitspraken bevestigen dat.

Uitspraak van de rechtbank Noord-Holland van 22 juni 2020

Een 53-jarige werknemer, sinds 25 jaar in dienst bij een cateringbedrijf op Schiphol, is verantwoordelijk voor het afhandelen van cateringtrolleys. In de gedragscode van het bedrijf is opgenomen dat het verboden is om zich “zaken onrechtmatig toe te eigenen”, ongeacht de waarde. Het verbod geldt ook voor weggegooide artikelen, zoals waterflesjes. De werkgever hanteert een ‘zero tolerance’ beleid. Er is uitdrukkelijk vermeld dat overtreding kan leiden tot ontslag op staande voet.

Op een dag constateert de werkgever dat de werknemer zijn Dopper (een bidon, die door de werkgever aan alle medewerkers is verstrekt, en die gevuld kan worden met tapwater) vult met een flesje bronwater uit een cateringtrolley. Als hij hierop wordt aangesproken antwoordt de medewerker dat het flesje toch zou worden weggegooid. Hij had haast en had om die reden geen gebruik gemaakt van het tapwater. Nog op dezelfde dag wordt de werknemer om deze reden op staande voet ontslagen.

De werknemer vecht het ontslag op staande voet in een procedure aan, maar zonder resultaat. De rechtbank acht het ontslag op staande voet rechtsgeldig. Daarbij laat de rechtbank zwaar wegen dat de werkgever sinds jaar en dag een streng beleid voert dat is neergelegd in de gedragscode en dat inhoudt dat het toe-eigenen van andermans zaken, ook als dat zaken zijn met een geringe waarde, leiden tot ontslag op staande voet. Dat de werkgever daadwerkelijk een zero tolerance beleid voert, blijkt uit het feit dat er al eerder twee werknemers op staande voet zijn ontslagen wegen het drinken uit weggegooide frisdrankverpakkingen.

Door zijn Dopper te vullen met water uit flesje bronwater, heeft de werknemer volgens de rechtbank “in ernstige mate verplichtingen veronachtzaamd die de arbeidsovereenkomst oplegt. De omstandigheid dat werknemer er niet aan toe is gekomen het overgegoten water daadwerkelijk op te drinken doet daar niet aan af. Evenmin doet daaraan af of het flesje al niet reeds aan was aangebroken of bestemd was om te worden weggegooid.”

Het langdurige dienstverband, het goede functioneren en de ernstige gevolgen van het ontslag brengen de rechtbank niet tot een ander oordeel.

Uitspraak van de rechtbank Gelderland van 23 juli 2020

Een medewerker van Action koopt op 20 februari 2020 bij zijn werkgever 20 regenponcho’s. Hij neemt ze mee naar huis in een plastic tasje van drie eurocent (!) dat hij bij de kassa pakt, maar niet afrekent. Daarop ontslaat Action de medewerker op staande voet. Daarbij wijst Action erop dat zij een streng fraudebeleid voert en overtredingen sanctioneert met een ontslag op staande voet.

Ook deze medewerker start een procedure, en met succes. De rechtbank oordeelt dat de werknemer  weliswaar in strijd heeft gehandeld met het zero tolerance beleid van Action, maar vindt het ontslag op staande voet in dit geval een te zware sanctie. Het meenemen van een plastic tasje zonder waarde kan volgens de rechtbank niet beschouwd worden als diefstal. Verder weegt de rechtbank het functioneren van de werknemer en de zwaarwegende gevolgen van een ontslag op staande voet mee. Ook overweegt de rechtbank dat Action op andere wijze invulling kan geven aan haar zero tolerance beleid, door bijvoorbeeld een stevig gesprek te voeren of een disciplinaire maatregel op te leggen.

Conclusie

De beide uitspraken demonstreren hoe grillig de rechtspraak over ontslag op staande voet is. Hieruit blijkt ook het belang van een zorgvuldige afweging en het inwinnen van deskundig advies, voordat een ontslag op staande voet  wordt uitgesproken.

Wilt u meer informatie over dit onderwerp of heeft u andere vragen, neem dan contact op met:

Erik van der Maal