Op 1 juli 2021 treedt de Wet bestuur en toezicht rechtspersonen in werking. De WBTR is bedoeld om bestuur en toezicht van verenigingen en stichtingen te verbeteren. De wet verduidelijkt en vult aan de regeling voor bestuur en toezicht bij verenigingen, stichtingen, coöperaties en onderlinge waarborgmaatschappijen. Hierbij wordt aangesloten bij de bestaande regels voor de naamloze vennootschap (NV) en de besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid (BV). Hieronder de belangrijkste wijzigingen op een rij.

Toezicht

  • In de wet is voor alle genoemde rechtspersonen een grondslag opgenomen om een toezichthoudend orgaan in te stellen. Dat kan zijn een raad van commissarissen of een zogenoemde ‘one-tier board’. In een one-tier board (monistisch bestuursmodel) bestaat het bestuur uit uitvoerende en niet-uitvoerende bestuurders. De niet-uitvoerende bestuurders zijn in dat geval belast met het houden van toezicht. Een wettelijke grondslag voor het instellen van een raad van commissarissen bestond al voor de NV, BV, coöperatie en onderlinge de waarborgmaatschappij. Maar deze ontbrak nog voor de stichting en de vereniging.

 

  • Er geldt ook een verplichting tot het (tijdig) verschaffen van informatie aan de toezichthouder.

Norm

  • Bestuurders en toezichthouders dienen zich bij de vervulling van hun taak te richten naar het belang van de rechtspersoon en de met haar verbonden onderneming of organisatie. Deze normstelling gold al voor bestuurders en commissarissen van de NV en de BV. De betekenis daarvan is in de rechtspraak nader uitgewerkt.

Aansprakelijkheid

  • Ten aanzien van de taakvervulling van bestuurders en commissarissen worden de bestaande vennootschapsrechtelijke regels over aansprakelijkheid in geval van faillissement wegens onbehoorlijke taakvervulling overeenkomstig van toepassing verklaard. Dit betekent onder meer dat wanneer het bestuur niet heeft voldaan aan zijn administratieplicht of de jaarrekening (indien verplicht) niet tijdig is gepubliceerd, (onweerlegbaar) vaststaat dat het bestuur zijn taak onbehoorlijk heeft vervuld. Daarnaast wordt (weerlegbaar) vermoed dat de onbehoorlijke taakvervulling een belangrijke oorzaak is van het faillissement. Deze wettelijke vermoedens gelden niet voor bestuurders en toezichthouders van niet commerciële verenigingen en stichtingen.

Tegenstrijdig belang

  • Ook de tegenstrijdig belang regeling wordt geüniformeerd. Op grond van deze regeling neemt een bestuurder (of commissaris) niet deel aan de beraadslaging en besluitvorming indien hij daarbij een direct of indirect persoonlijk belang heeft dat tegenstrijdig is met het belang van de rechtspersoon. Belangrijk te vermelden is dat deze regeling een interne regel is. Een ongeldig genomen besluit als gevolg van zo’n tegenstrijdig belang, tast de externe vertegenwoordigingsbevoegdheid van de rechtspersoon in beginsel niet aan.

Ontslag bestuurders en commissarissen stichting door rechter

  • De rechter krijgt meer mogelijkheden (extra gronden) om een bestuurder of commissaris van een stichting te ontslaan als het OM of een belanghebbende daarom verzoekt.

Meervoudig stemrecht

  • De regeling voor meervoudig stemrecht gaat ook gelden voor de stichting, vereniging, coöperatie en onderlinge waarborgmaatschappij. De regeling houdt in dat een bestuurder of commissaris niet méér stemmen kan uitbrengen dan de overige bestuurders of commissarissen tezamen.

Belet of ontstentenis

  • De WBTR verplicht tot het opnemen van een regeling in de statuten die voorziet in geval van belet of ontstentenis van bestuurders en commissarissen.

 

De WBTR treedt op 1 juli 2021 met onmiddellijke ingang in werking. Voor een aantal onderwerpen kent het overgangsrecht evenwel een nadere regeling. Zo is een (bestaande) statutaire regeling die bepaalt dat een bestuurder of commissaris meer stemmen kan uitbrengen dan de andere bestuurders respectievelijk commissarissen tezamen, geldig tot uiterlijk 5 jaar na inwerkingtreding van de WBTR of tot de eerstvolgende statutenwijziging, naar gelang welk moment eerder valt.

Heeft u vragen over de WBTR? Neem dan contact met ons op.

Maarten Blommaert